| Ratio legis |
|
Agencja Nieruchomości Rolnych powołana została w celu gospodarowania, tj. rozdysponowania poprzez sprzedaż, dzierżawę itp. nieruchomości pochodzących z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Podkreślić także trzeba, że Agencja Nieruchomości Rolnych nie została powołana jako instytucja pośrednika w obrocie nieruchomościami, czy też przedsiębiorcy sprzedającego i skupującego grunty rolne, lecz jako podmiot mający odgrywać duże znaczenie w kształtowaniu gospodarki rolnej poprzez rozdysponowanie (sprzedaż, dzierżawę) przekazanych Agencji przez Państwo nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej. Zgodnie z art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa Agencji Nieruchomości Rolnych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 57. poz. 603 z późn. zm.) przysługuje prawo odkupu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w ciągu 5 lat, licząc od dnia jej nabycia od Agencji, z wyjątkiem nieruchomości położonych w granicach specjalnych stref ekonomicznych za cenę za jaką ANR nieruchomość tą sprzedała. Przepis ten został wprowadzony do ustawy o gospodarce nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego z dnia 11 kwietnia 2003 r. (Dz.U. z dnia 2003 r. Nr 64, poz. 592). Zarówno projekty poselskie jak i rządowy w początkowej wersji nie zawierały zapisu o wprowadzeniu na rzecz Agencji prawa odkupu. Zapis ten został zgłoszony w formie poprawki w czasie drugiego czytania projektu ustawy. Wnoszący poprawkę poseł wskazał w uzasadnieniu, iż wiąże się ona merytorycznie z wprowadzonym przez ustawę ograniczeniem możliwości nabywania gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa do maksymalnie 500 ha. Prawo odkupu ma więc wyłącznie służyć "zabezpieczeniu przed nabywaniem i odsprzedażą gruntów Agencyjnych na rzecz innego podmiotu, który w danym momencie ma więcej niż 500 ha." Intencją ustawodawcy więc było przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji gruntów, czyli powyżej 500 ha. W związku z brakiem jakichkolwiek wytycznych co do stosowania prawa odkupu decyzja o zastosowaniu tego uprawnienia jest czysto arbitralnym i uznaniowym zachowaniem pracowników ANR. Okoliczność taka prowadzi do rażących nadużyć na szkodę obywateli. Przepis ten jest w świetle obecnie obowiązującej Konstytucji RP i zawartych umów międzynarodowych sprzeczny z:
W związku z bardzo istotnymi wątpliwościami prawnymi i kontrowersyjnością tegoż przepisu do pewnego czasu był on stosowany w historii Agencji Nieruchomości Rolnych bardzo sporadycznie. Do tego jego zastosowanie było konieczne tylko w sytuacjach nadzwyczaj wyjątkowych, takich jak wcześniejsza sprzedaż nieruchomości przez Agencję, a następnie przeznaczenie jej pod budowę autostrady, drogi szybkiego ruchu, czy innych niezwykle istotnych celów publicznych. Próba stosowania tej regulacji prawnej do innych sytuacji jak wyżej wymienione nie znajduje żadnego prawnego, ani merytorycznego uzasadnienia. ANR nie powinna bez powodu odkupywać sprzedanych przez siebie wcześniej nieruchomości w celu ich dalszej odsprzedaży po wyższej cenie. Podejmując takie działania ANR zachowuje się jak najzwyklejszy podmiot funkcjonujący na rynku obrotu nieruchomościami - z tą różnicą, że mający o wiele większe uprawnienia (prawo odkupu) i dysponujący środkami Skarbu Państwa. |
